२०८२ भदौ १९ गते बिहिबार, काठमाडौं ।
नेपालमा दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जालहरू बन्द गर्ने सरकारी निर्णयसँगै नेपाली डिजिटल परिदृश्यमा ठूलो परिवर्तन आउने संकेत देखिएको छ। यस निर्णयले फेसबुक, एक्स, ईन्स्टाग्राम, मेसेन्जरजस्ता लोकप्रिय प्लेटफर्महरूको भविष्यमाथि प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ, जसले गर्दा दर्ता भएका विकल्पहरू, विशेषगरी भाइबर र टिकटक, को प्रयोग ह्वात्तै बढेको छ। यो परिवर्तनले सामान्य प्रयोगकर्तादेखि लिएर समाचार पोर्टल, प्रहरी संगठन र सामाजिक अभियन्ताहरूसम्म सबैलाई नयाँ प्लेटफर्ममा जोड्न उत्प्रेरित गरेको छ।
नेपाल सरकारले हालै दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जालहरूलाई बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ। यसको मुख्य उद्देश्य देशको कानुन र नियमनकारी ढाँचाभित्र सबै डिजिटल प्लेटफर्महरूलाई ल्याउनु हो। यस निर्णयले फेसबुक र मेसेन्जरजस्ता करोडौं नेपालीले प्रयोग गर्ने प्लेटफर्महरूलाई प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिन्छ, किनकि यी प्लेटफर्महरूले नेपालमा आधिकारिक रूपमा दर्ता गरेका छैनन्।
सरकारी निर्णयपछि, नेपालमा दर्ता भएका सामाजिक सञ्जालहरू, जस्तै भाइबर र टिकटक, अचानक चर्चाको शिखरमा पुगेका छन्। फेसबुक र मेसेन्जरको सम्भावित बन्दीले गर्दा धेरै प्रयोगकर्ताहरू आफ्ना सञ्चार र सूचनाका लागि यी वैकल्पिक प्लेटफर्महरूमा सर्दैछन्।
भाइबर: यसलाई विशेषगरी सुरक्षित टेक्स्ट म्यासेजिङ र भ्वाइस/भिडियो कलका लागि प्रयोग गरिन्छ। धेरै व्यक्ति तथा संस्थाले अब आफ्ना आधिकारिक सूचना तथा घोषणाहरू भाइबरमार्फत आदानप्रदान गरिरहेका छन्।
टिकटक: छोटो भिडियो सामग्रीका लागि लोकप्रिय यो प्लेटफर्मले युवापुस्तालाई आकर्षित गरेको छ। मनोरञ्जनका साथै सूचना प्रवाहका लागि पनि यसको प्रयोग बढ्दै गएको छ।
समाजका विभिन्न क्षेत्रमा प्रभाव
- सामान्य प्रयोगकर्ता: धेरैजसो प्रयोगकर्ताहरूले अब आफ्ना साथीभाइ र परिवारसँग जोडिनका लागि भाइबर र टिकटकलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। फेसबुकको बानी परेकाहरूलाई यो परिवर्तन केही असहज भए पनि, उनीहरू बिस्तारै नयाँ प्लेटफर्ममा अभ्यस्त हुँदैछन्।
- समाचार पोर्टल र मिडिया: समाचार संस्थाहरूले आफ्ना दर्शकहरूसँग जोडिन र ताजा खबरहरू प्रवाह गर्न भाइबर च्यानल र टिकटक अकाउन्टहरू सक्रिय बनाइरहेका छन्। यो उनीहरूका लागि नयाँ दर्शकहरूसम्म पुग्ने अवसर पनि बनेको छ।
- प्रहरी संगठन: नेपाल प्रहरीले पनि अपराध नियन्त्रण र जनचेतना फैलाउनका लागि सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्दछ। फेसबुक र मेसेन्जरको सम्भावित बन्दीले गर्दा, प्रहरीले पनि आफ्ना सूचनाहरू भाइबर र टिकटकजस्ता दर्ता भएका प्लेटफर्महरूबाट प्रवाह गर्न तयारी गरिरहेको छ।
- सामाजिक अभियन्ता र गैर-सरकारी संस्थाहरू: विभिन्न सामाजिक अभियानहरू सञ्चालन गर्ने अभियन्ताहरूले पनि आफ्ना सन्देशहरू व्यापक जनसमुदायमा पुर्याउनका लागि नयाँ प्लेटफर्महरूमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।
चुनौती र अवसरहरू
यो परिवर्तनले केही चुनौतीहरू पनि ल्याएको छ। पुराना प्लेटफर्ममा अभ्यस्त प्रयोगकर्ताहरूलाई नयाँमा सर्न समय लाग्न सक्छ, र सबैले सहजै यसलाई अपनाउन नसक्ने पनि हुन सक्छ। यद्यपि, यसले नेपाली सामाजिक सञ्जाल बजारमा नयाँ अवसरहरू सिर्जना गरेको छ। स्थानीय एपहरूलाई प्रोत्साहन मिल्न सक्नेछ र नियमनकारी निकायहरूलाई डिजिटल स्पेसलाई अझ व्यवस्थित गर्न मद्दत पुग्नेछ।
फेसबुक र मेसेन्जर बन्द हुने सम्भावनाले नेपाली सामाजिक सञ्जालको परिदृश्यमा ठूलो हलचल मच्चाएको छ। यसले भाइबर र टिकटकजस्ता वैकल्पिक प्लेटफर्महरूको प्रयोगलाई तीव्रता दिएको छ। यो केवल एक प्लेटफर्मबाट अर्कोमा सर्नु मात्र होइन, बरु डिजिटल सञ्चार र सूचना प्रवाहको नयाँ आयामको सुरुवात हो, जसले नेपाली समाजलाई कसरी जोड्छ र प्रभाव पार्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।
(एआईको सहयोगमा तयार गरिएको )