काठमाडौँ – पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा आफ्नै तस्बिरलाई सन् १९८० को दशकको जस्तो देखिने गरी परिवर्तन गर्ने ट्रेन्ड तीव्र रूपमा फैलिएको छ। सामान्य आधुनिक तस्बिरलाई पुरानो शैलीका जिन्स, शर्ट, गाडी, सडक तथा फिल्म क्यामेराबाट खिचिएको जस्तो देखिने रंग र grain सहितको तस्बिरमा बदल्ने क्रम बढेको हो। यसका लागि मानिसहरूले generative AI अर्थात् कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित image-generation tools प्रयोग गरिरहेका छन्। फोटोसँगै आफूले चाहेको समय, पहिरन, स्थान, प्रकाश र क्यामेराको शैलीबारे निर्देशन अर्थात् prompt दिएपछि AI ले नयाँ तस्बिर तयार गर्छ।
किन ८० को दशककै शैली?
८० को दशकको फेसन, पुराना गाडी, फिल्म क्यामेराको दृश्य, सडकको वातावरण र त्यस समयको रंग संयोजन अहिले सामाजिक सञ्जालमा ‘nostalgia’ अर्थात् पुरानो समयको सम्झना जगाउने सामग्रीका रूपमा आकर्षक बनेका छन्। AI ले पनि प्रयोगकर्ताले दिएको निर्देशनअनुसार ती विशेषता एकैपटक तस्बिरमा जोड्न सक्ने भएकाले केही समयमै यस्ता फोटोहरू ठूलो संख्यामा बन्न थालेका हुन्।
सबै फोटोको रंग र शैली उस्तै किन देखिन्छ?
धेरै तस्बिरमा एउटै किसिमको faded colour, warm tone, film grain, soft lighting र retro background देखिनुको मुख्य कारण AI लाई दिइने prompt तथा प्रयोग भइरहेका preset/style निर्देशनहरू मिल्दोजुल्दो हुनु हो। त्यसैले फरक व्यक्तिका तस्बिर भए पनि परिणाममा उस्तै प्रकारको ‘८०s look’ देखिन सक्छ। यसको अर्थ सबै फोटो एउटै व्यक्तिले वा एउटै ठाउँबाट बनाएको भन्ने भने होइन।
प्रविधिको सदुपयोग
यस्ता AI उपकरणले सिर्जनशीलताका लागि नयाँ अवसर दिएका छन्। पुरानो समयको कल्पना गर्न, सामाजिक सञ्जालका लागि रचनात्मक सामग्री बनाउन, फोटोको कलात्मक प्रस्तुति गर्न तथा इतिहास र संस्कृतिसँग सम्बन्धित दृश्यलाई पुनःकल्पना गर्न यसको प्रयोग गर्न सकिन्छ। विशेषगरी फोटो सम्पादनको प्राविधिक ज्ञान नभएका व्यक्तिले पनि सामान्य निर्देशनकै आधारमा आकर्षक दृश्य बनाउन सक्नु यसको महत्वपूर्ण पक्ष हो।
तर जोखिम पनि उत्तिकै
AI मा आफ्नो फोटो upload गर्दा प्रयोगकर्ताले गोपनीयता र data-use सम्बन्धी नीति बुझ्नु आवश्यक हुन्छ। कुन सेवाले फोटो कसरी प्रशोधन गर्छ, कति समयसम्म राख्छ र आफ्नो सामग्री कसरी प्रयोग गर्न सक्छ भन्ने कुरा सेवा प्रदायकको नीति तथा सेटिङमा निर्भर गर्छ।
त्यसैले अत्यन्त निजी वा संवेदनशील तस्बिर जथाभावी AI सेवामा upload गर्नु उचित हुँदैन।
अर्कोतर्फ, यही प्रविधिको दुरुपयोग गरी वास्तविक व्यक्तिको अनुहारलाई गलत सन्दर्भमा प्रयोग गर्ने, झुटो घटना देखाउने वा भ्रमपूर्ण सामग्री तयार गर्ने सम्भावना पनि छ। AI बाट बनेको फोटो वास्तविक घटनाको प्रमाण हो भन्ने निष्कर्षमा पुग्नुअघि त्यसको स्रोत र सन्दर्भ जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ।
AI फोटो देख्दा के सावधानी अपनाउने?
सामाजिक सञ्जालमा देखिएको कुनै पनि अस्वाभाविक रूपमा पुरानो वा अत्यन्त वास्तविक देखिने फोटो तुरुन्तै वास्तविक घटना वा पुरानो अभिलेख हो भनेर विश्वास गर्नु हुँदैन। फोटोको स्रोत, पोस्ट गर्ने व्यक्तिको विवरण, अन्य विश्वसनीय स्रोतमा त्यससम्बन्धी जानकारी छ कि छैन र फोटो AI बाट बनाइएको हुन सक्ने संकेतहरू जाँच गर्नुपर्छ।
प्रविधि दोषी कि प्रयोगकर्ता?
८० को दशकको फोटो बनाउने AI ट्रेन्ड आफैंमा गलत प्रविधिको प्रयोग होइन। यसको उद्देश्य मनोरञ्जन र सिर्जनशीलता हुन सक्छ। समस्या प्रविधिभन्दा पनि यसलाई कसरी प्रयोग गरिन्छ भन्नेमा निर्भर हुन्छ। सिर्जनशील कामका लागि प्रयोग गर्दा AI उपयोगी उपकरण बन्न सक्छ भने झुटो सूचना, ठगी, पहिचानको दुरुपयोग वा भ्रम फैलाउन प्रयोग गर्दा यही प्रविधि जोखिमपूर्ण बन्न सक्छ।
त्यसैले अहिलेको ८०s फोटो ट्रेन्डलाई केवल मनोरञ्जनको विषयका रूपमा होइन, AI ले हाम्रो फोटो, सिर्जनशीलता र डिजिटल पहिचानमा ल्याइरहेको परिवर्तन बुझ्ने एउटा उदाहरणका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ।समाचारको मुख्य निष्कर्ष: “AI बाट ८०s फोटो बनाउनु आफैंमा दुरुपयोग होइन; तर फोटो upload गर्दा privacy र AI-generated सामग्रीको दुरुपयोगबारे सचेत हुन आवश्यक छ।”