२०८२ साउन २४ गते सनिबार, काठमाडौं।
जनै पूर्णिमाको अवसरमा आज नेवार समुदायले ‘क्वाटी पुन्ही’ पर्व विशेष महत्वका साथ मनाइरहेका छन् । यस दिन नौ वा सोभन्दा बढी प्रकारका गेडागुडीको मिश्रणबाट बनेको पौष्टिक क्वाँसे झोल (क्वाटी) खाने परम्परा छ, जुन स्वास्थ्य र संस्कृतिको अनुपम संगम मानिन्छ ।
के हो क्वाटी?
‘क्वाटी’ नेपालभाषाको शब्द हो, जहाँ ‘क्वा’ को अर्थ तातो र ‘टी’ को अर्थ झोल हो । टुसा उम्रेका नौ प्रकारका गेडागुडी जस्तै: मास, भटमास, चना, मुगी, केराउ, सिमी, बोडी, बकुल्ला र मस्याङ आदिको मिश्रणलाई पकाएर बनाइने तातो झोल नै क्वाटी हो ।
किन खाइन्छ?
क्वाटी खानुको पछाडि सांस्कृतिक र वैज्ञानिक दुवै कारण छन् ।
- वैज्ञानिक महत्व: वर्षायाम र खेतीपातीको कामले थाकेको शरीरलाई ऊर्जा दिन, चिसो र ओसिलो मौसमका कारण लाग्ने रुघाखोकी तथा अन्य संक्रमणबाट बच्न क्वाटी सेवन गर्नु अत्यन्तै लाभदायक मानिन्छ । टुसा उम्रेका गेडागुडीमा प्रोटिन, भिटामिन, फाइबर र खनिज तत्वहरू प्रचुर मात्रामा पाइन्छ, जसले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । यसलाई प्राकृतिक ‘सुपरफुड’ पनि मानिन्छ ।
- सांस्कृतिक महत्व: नेवार समुदायमा यो दिनलाई गेडागुडीको पर्वका रूपमा मनाइन्छ । खेतीपातीको काम सकिएपछि शरीरलाई आराम दिन र प्रकृतिप्रति आभार व्यक्त गर्न यो परम्परा बसेको विश्वास गरिन्छ ।
आजभोलि क्वाटीको महत्व र स्वादका कारण यो नेवार समुदायमा मात्र सीमित नभएर अन्य समुदायमा पनि उत्तिकै लोकप्रिय बनेको छ । जनै पूर्णिमाका अवसरमा काठमाडौंका रेस्टुरेन्टहरूले समेत विशेष परिकारका रूपमा क्वाटी उपलब्ध गराउने गरेका छन् ।